Tazminatta İskonto (Peşin Değer) İndirimi ve %10 Kuralı

İskonto (Peşin Değer İndirimi) Nedir?

İskonto (peşin değer indirimi), ileride ortaya çıkacak zararların (örneğin 30 yıl sonraki kazanç kaybının) bugünkü değerinin hesaplanmasında kullanılan aktüeryal yöntemdir. Mağdur, gelecekteki zararını bugün peşin olarak aldığı için, bu erken ödemenin getirdiği finansal avantaj nedeniyle indirim yapılması gerekir.

Temel mantık: Bugün alınan 1 TL ile 10 yıl sonra alınan 1 TL aynı değerde değildir. Gelecekteki 1 TL'nin bugünkü değeri daha düşüktür. Bu mantığın zaman içindeki ters yönlü işleyişi hakkında tazminat hesaplama faiz ve iskonto peşin değer kümülasyonu makalemizi inceleyebilirsiniz.

"Tazminat hesaplamasında, işlemiş dönem için faiz, işleyecek dönem için iskonto uygulanması gerekir. Bu iki işlem birbirinin tersi yönlüdür."

İskonto Hangi Tazminat Türlerinde Uygulanır?

Yargıtay'ın %10 Kuralı: Progresif Rant Yöntemi

Eski Yöntem: %1,8 Teknik Faiz

Eski Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları'nda, iskonto (peşin değer) hesaplamasında %1,8 teknik faiz oranı öngörülmüştü. Ancak Anayasa Mahkemesi, 17.07.2020 tarihinde bu düzenlemeyi iptal etmiştir (E. 2019/40, K. 2020/40).

"Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı sonrası %1,8 teknik faiz uygulaması artık mümkün değildir."

Güncel Yöntem: Progresif Rant (%10 Artış + %10 İskonto)

Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, tazminat hesaplamasında progresif rant yöntemi kullanılır. Bu yöntemin temel varsayımları:

Bu iki oran birbirine eşit olduğu için pratikte uzun vadeli hesaplamalarda sadece aktif/pasif dönem ayrımı ve bakiye ömür belirleyici olmaktadır.

"Tazminat hesaplamasının, %1,8 teknik faiz uygulanmadan, Yargıtayın yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir."
— Yargıtay 4. HD., E. 2021/25300, K. 2023/3320

Aktif ve Pasif Dönem Ayrımı: İskontonun Belirleyici Unsuru

Aktif Dönem (Çalışma Çağı)

• Başlangıç: Kaza tarihi (veya ölüm tarihi)
• Bitiş: Emeklilik yaşı (kadın 58, erkek 60). Emeklilik yaşı hesabını garantilemek için yaş hesaplama aracı kullanabilirsiniz.
• İskonto uygulaması: Tam gelir kaybı üzerinden, progresif rant ile.

Pasif Dönem (Emeklilik Sonrası)

• Başlangıç: Emeklilik yaşı
• Bitiş: Kalan ömür sonu (TRH 2010 tablosu)
• İskonto uygulaması: Aktif dönem kaybının %50'si üzerinden (Yargıtay içtihadı).

"Hesaplama yapılırken, aktif çalışma dönemi ile pasif dönem (emeklilik sonrası) arasında ayrım yapılmalı, pasif dönemdeki kayıp daha düşük oranda belirlenmelidir."
— Yargıtay 10. HD., E. 2025/987, K. 2025/4321

Neden Pasif Dönemde İskonto Daha Yüksek?

Emeklilik sonrası kişi emekli maaşı almaya başlar ve çalışma gücü kaybının yarattığı ekonomik daralma etkisi azalır. Bu nedenle oluşan zarar, aktif döneme göre daha düşüktür.

İskonto Hesaplamasında Kullanılan Yaşam Tablosu: TRH 2010

İskonto hesaplamasında bakiye ömür süresinin doğru belirlenmesi kritik öneme sahiptir. Yargıtay, TRH 2010 yaşam tablosunun kullanılmasını zorunlu kılmaktadır.

"Yargıtay Daireleri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından, tazminat hesaplarında bakiye ömrün belirlenmesinde TRH 2010 tablosunun esas alınması gerekir."
— Yargıtay 17. HD., E. 2021/2388, K. 2021/3038

Bu konuda detaylı bilgi için TRH 2010 yaşam tablosu ve bakiye ömür ve PMF-1931 yaşam tablosu nedir uygulanışı rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.

İskonto Uygulanmayan Durumlar: Hangi Hallerde İskonto Yapılmaz?

Bu tazminat kalemlerinde sadece işlemiş yasal veya avans faizi hesaplanır, iskonto yapılmaz. Geçmiş alacakların güncellenmesi için yasal faiz hesaplama modülümüzü kullanabilirsiniz.

Pratik Örnek: İskontolu ve İskontosuz Hesaplama Karşılaştırması

Varsayımlar: 35 yaş erkek, %25 malul, aktif dönem 25 yıl, pasif dönem 20 yıl. Aylık kayıp: 10.000 TL (aktif), 5.000 TL (pasif).

Önemli: İskonto yapılmadan hesaplanan tazminat, gerçek zararın çok üzerinde çıkar. Bu nedenle iskontonun Yargıtay standartlarında uygulanması zorunludur. Sürecin simülasyonu için örnek sürekli sakatlık tazminatı hesaplama tablosu makalemize bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

İskonto ile faiz aynı şey mi?
Hayır. Faiz geçmişe dönük olup alacağı artırır; iskonto geleceğe dönük olup alacağı azaltır. Tazminat hesaplamasında her ikisi de farklı dönemlere uygulanır.

Progresif rant yerine doğrudan iskonto yapılabilir mi?
Yargıtay progresif rant yöntemini esas almaktadır. Doğrudan iskonto (sabit yıllık gelir varsayımı) kabul görmemektedir. Zaman içindeki muhtemel maaş artışlarını takip etmek için asgari ücret değişimlerinin tazminat davalarına etkisi dikkate alınmalıdır.

Pasif dönem kaybı neden aktif dönemin %50'si olarak alınıyor?
Yargıtay içtihadına göre, emeklilik sonrası kişi emekli maaşı aldığı için çalışma gücü kaybının etkisi azalmaktadır. Bu nedenle pasif dönem zararı aktif dönemin %50'si olarak kabul edilir.

İskonto oranı değişirse tazminat nasıl etkilenir?
İskonto oranı düşerse tazminat yükselir, yükselirse düşer. Yargıtay'ın %10 artış - %10 iskonto kuralı, bu iki etkinin birbirini nötrlemesini sağlar.

Yaşam tablosu seçimi iskontoyu nasıl etkiler?
TRH 2010 (daha uzun ömür) kullanıldığında iskonto daha düşük, PMF 1931 (daha kısa ömür) kullanıldığında iskonto daha yüksek olur. Yargıtay TRH 2010'u zorunlu kılmıştır.

Pratik Tavsiyeler

Davacı (Mağdur) İçin

• Bilirkişi raporunda aktif/pasif dönem ayrımını kontrol edin: Yapılmamışsa itiraz edin. Olası dosya masrafları için dava harç ve gider avansı hesaplama modülümüzü kullanabilirsiniz.
• Progresif rant yönteminin kullanılıp kullanılmadığını sorgulayın: Eski %1,8 teknik faiz ile yapılan hesaplamalara itiraz edin.
• Yaşam tablosunu kontrol edin: PMF 1931 kullanılmışsa TRH 2010 talep edin.
• Pasif dönem kaybının aktifin %50'si üzerinden hesaplanıp hesaplanmadığını sorgulayın.

Davalı (Sigorta Şirketi / İşveren) İçin

• Pasif dönem iskontosunun doğru yapılıp yapılmadığını kontrol edin: Pasif dönem kaybı aktifin %50'si üzerinden hesaplanmalıdır.
• Yaşam tablosunun doğru seçilip seçilmediğini sorgulayın: TRH 2010 kullanılmalıdır.
• Progresif rant dışında bir yöntem kullanılmışsa itiraz edin. Trafik ve iş kazası kusur oranı hesaplama adımı ile peşin değere etki eden kusur faktörünü gözden geçirin.

Bilirkişi İçin

• Aktif ve pasif dönem ayrımını mutlaka yapın.
• TRH 2010 yaşam tablosu kullanın. Vefat dosyalarında dul eşin yeniden evlenme ihtimali AYİM tablosu ve yeniden evlenme ihtimali indirimlerini ayrıca destek payı oranı hesaplama ile belirleyin.
• Progresif rant yöntemini uygulayın (%10 artış + %10 iskonto).
• Pasif dönem kaybını aktif dönemin %50'si olarak hesaplayın.
• Raporunuzda hangi yöntemi kullandığınızı açıkça belirtin.

Tazminatınızı iskontolu olarak hesaplatın: Trafik kazası sürekli sakatlık tazminatı hesaplama robotumuzla veya vefat durumlarında trafik kazası destekten yoksun kalma tazminatı hesaplama robotu ile Yargıtay'ın %10 artış - %10 iskonto kuralını otomatik uygulayarak hesaplama yapın. Aktif/pasif dönem ayrımı, TRH 2010 tablosu ve progresif rant yöntemi anında sonuç verir.

Bu makale, 9 Nisan 2026 itibarıyla Yargıtay içtihatları ve aktüeryal hesaplama yöntemlerine göre hazırlanmıştır. Somut olayınızda yasal süreçleri vekalet ücreti SMM hesaplama kurallarına uygun çalışan bir avukat ile yürütmeniz önerilir.