Aktüeryal İskonto (Peşin Değer) Hesaplama Robotu
Tazminat davalarında Yargıtay'ın belirlediği teknik faiz oranlarına (%1.65 vb.) göre gelecekteki zarar tutarının bugünkü peşin değerini (rant formülüyle) hesaplayın.
Gelecekte yıllara yayılarak alınacak paranın bugün peşin olarak ödenmesinden doğacak faiz getirisini hesaplar ve toplam tutardan düşer (İskonto / Peşin Değer).
Aktüeryal Peşin Değer Rehberi
Tazminat Hukukunda "Peşin Değer" (İskonto) Kavramı
Maddi tazminat davalarında hesaplanan zararlar, niteliği gereği gelecekte yıllara yayılarak oluşacak (işleyecek dönem) zararlardır. Ancak hukuk sistemimizde bu zararlar parça parça değil, dava sonunda peşin ve toplu olarak mağdura ödenir. Peşin alınan paranın ekonomik hayatta bir faiz/yatırım getirisi sağlayacağı hukuken kabul edilen bir gerçektir. Bu doğrultuda, Borçlar Hukukundaki "sebepsiz zenginleşme yasağı" ilkesi gereğince, gelecekteki paranın bugünkü reel değerini (Present Value) bulmak için uygulanan aktüeryal indirim işlemine İskonto adı verilir. Sürecin matematiksel detayları ve yasal faizle farkı için Faiz ve İskonto Kümülasyonu makalemizi inceleyebilirsiniz.
İskonto Oranlarının Trafik Kazalarındaki Uygulaması
Trafik kazası kaynaklı cismani zararlarda, kişinin kalıcı maluliyeti nedeniyle ömrünün sonuna kadar uğrayacağı efor kayıpları hesaplanırken aktüeryal iskonto uygulanması zorunludur. Tüm aktüeryal modüllerimizde iskonto hesaplaması Yargıtay standartlarında otomatik olarak matrislere entegre edilmiştir:
İş Kazalarında Peşin Değer (PSD) ve Kurum Rücusu
İş kazalarından doğan maddi tazminat davalarında işverenin sorumluluğu tespit edilirken, SGK tarafından mağdura bağlanan Gelirlerin İlk Peşin Sermaye Değerleri (PSD) hesaplanan tutardan düşülür (rücu edilir). PSD hesaplamaları da temelinde teknik faiz barındırır.
Diğer Aktüeryal Verilerle Entegre Çalışma Prensibi
Gerçek bir hukuki bilirkişi raporunda %1.65 İskonto tek başına kullanılmaz. Bu formülün çalışabilmesi için öncelikle TRH-2010 Yaşam Tablosu üzerinden mağdurun Lx (Yaşayan Sayısı) değerleri çekilerek "Hayatta Kalma İhtimali" (Px) hesaplanır. Çok eski tarihli istisnai dosyalarda ise PMF-1931 Tablosu verilerine başvurulabilir. Hesaplamanın temel matrahını Asgari Ücretler Tablosu belirlerken, destekten yoksun kalan eşler için iskonto sonrası en son aşamada AYİM Yeniden Evlenme Olasılığı uygulanır. Gecikme süreçleri için talep edilecek geçmiş faizler ise Yasal ve Temerrüt Faizi aracı ile tespit edilmelidir.