Bakiye Ömür ve Yaşayan Sayısı Hesaplama Robotu
Girilen yaşa göre TRH-2010 ve PMF-1931 aktüerya tablolarındaki kalan yaşam süresini (Ex) ve istatistiksel yaşayan sayısını (Lx) anında hesaplayın.
Bakiye ömür hesaplaması, seçilen tarihteki yaşa göre yapılır. Varsayılan olarak bugünün tarihi kullanılır.
TRH 2010 Yaşam Tablosu
PMF 1931 Tablosu
Ex (Bakiye Ömür) Verileri
| Parametre | Erkek | Kadın |
|---|---|---|
| TRH 2010 | 44.4500 | 49.0000 |
| PMF 1931 | 37.5000 | |
Ex (Bakiye Ömür), kişinin bulunduğu yaştan itibaren istatistiksel olarak ne kadar daha yaşayacağını gösteren temel aktüeryal kavramdır. Tazminat hukukunda, kişinin kaza veya vefat tarihindeki gerçek yaşına bu Ex değeri eklenerek "Muhtemel Ömür Sonu" belirlenir. Yargıtay standartlarına göre, maddi zarar (aktif ve pasif çalışma dönemleri) tamamen bu bakiye ömür süresine yayılarak hesaplanır.
Lx (Yaşayan Sayısı) Verileri
| Parametre | Erkek | Kadın |
|---|---|---|
| TRH 2010 | 95.838 | 98.638 |
| PMF 1931 | 75.467 | |
Lx (Yaşayan Sayısı), 0 yaşında hayata başlayan 100.000 kişilik varsayımsal bir kuşaktan, hesaplama yapılan yaşa kadar hayatta kalmayı başaran kişi sayısını ifade eder. Sadece bakiye ömrün yetersiz kaldığı, aktüeryal faiz, peşin değer (iskonto) ve rant formüllerinin uygulandığı durumlarda formül çarpanı olarak görev yapar.
Hassas Aktüeryal İnterpolasyon Analizi
Tazminat hesaplamalarında mağdurun veya müteveffanın yaşı her zaman tam sayı (Örn: 30 yaş) olmaz. Gerçek hayatta kaza tarihi ile doğum tarihi arasındaki fark hesaplandığında kişi 30 yaş 5 ay 14 günlük olabilir. Yaşam tabloları (TRH-2010 veya PMF-1931) sadece tam yaşlara karşılık gelen verileri barındırır. Hukuki hak kayıplarını veya haksız kazançları önlemek için, alt yaş ile üst yaş arasındaki fark, kişinin ay ve gün küsuratına göre lineer (doğrusal) olarak oranlanır. Sistemin arka planda uyguladığı bu matematiksel ara değer bulma yöntemine interpolasyon denir.
y = y₁ + (x - x₁) * (y₂ - y₁) / (x₂ - x₁)Hukuki Tazminat Rehberi
Bakiye Ömür ve Tazminat
Maddi tazminat davalarının kalbi "süre" tespitidir. Kaza geçiren veya vefat eden bir kişinin geleceğe yönelik zararlarının hesaplanabilmesi için istatistiksel olarak ne kadar yaşayacağının bilinmesi gerekir. Örneğin; Trafik Kazası Sürekli Sakatlık Tazminatı işlemlerinde, mağdurun malul kaldığı tarihten ömrünün sonuna kadar geçecek olan aktif ve pasif (emeklilik) süreleri bakiye ömür (Ex) tabloları ile belirlenir. Süre yanlış belirlenirse tüm tazminat baştan aşağı hatalı çıkar. Konunun detaylarını TRH-2010 Analizi makalemizde bulabilirsiniz.
Destekten Yoksun Kalma
Ölümlü kazalarda bakiye ömür çok daha karmaşık bir hal alır. Çünkü hem müteveffanın (ölenin) bakiye ömrü hem de destek alanların (eş, çocuk, anne, baba) ayrı ayrı bakiye ömürleri bulunur. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı veya İş Kazası hesaplaması yapılırken, destek süresi müteveffanın veya hak sahibinin ömründen hangisi daha kısaysa o tarihe kadar sınırlandırılır. Dul kalan eşin Evlenme İhtimali de tabloyla değerlendirilir.
TRH-2010 mu, PMF-1931 mi?
Yargıtay kararlarına göre kullanılan 1931 tarihli Fransız PMF tablosu günümüzde terk edilmiştir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararı gereğince, Türkiye nüfus verilerini yansıtan TRH-2010 Tablosu yegane standarttır. İş Kazası Sürekli Sakatlık dosyalarında dahi kurumun kullandığı PMF veya CSO tabloları yerine TRH-2010 ile bilirkişi raporu alınması şarttır. Sadece "Usuli Kazanılmış Hak" kesinleşen eski dosyalarda PMF-1931 Tablosu uygulanabilir.
Bakıcı Gideri ve İş Göremezlik
Ağır yaralanmalarda mağdurun hayatı boyunca bakıma muhtaç olması durumunda Trafik Kazası Sürekli Bakıcı Gideri ve İş Kazası Bakıcı Gideri hesaplaması yapılır. Bakıcı gideri, mağdurun bakiye ömrünün (Ex) sonuna kadar brüt Asgari Ücret üzerinden hesaplanır. Öte yandan Geçici İş Göremezlik işlemlerinde bakiye ömre bakılmaz, doktorun verdiği iyileşme süresi baz alınır.