AYİM Tablosu Evlenme Olasılığı

AYİM tablosu evlenme olasılığı konusunda yaş, çocuk sayısı, rapor tarihi, somut olay ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirilir. Bu rehber, kullanıcıya tabloyu nasıl okuyacağını ve raporu nasıl kontrol edeceğini örneklerle açıklar.

AYİM Tablosu · Yeniden Evlenme Olasılığı · Destekten Yoksun Kalma

Destekten yoksun kalma tazminatında sağ kalan eş için temel varsayım, ölen eş yaşasaydı ekonomik destek ilişkisinin devam edeceğidir. Ancak sağ kalan eşin ileride yeniden evlenmesi halinde yeni bir destek ilişkisi doğabileceği varsayıldığından, eşe ait zarar üzerinde yeniden evlenme olasılığı indirimi tartışılır.

AYİM tablosu, bu olasılığı yaş aralıklarına göre gösteren uygulama tablosudur. Kullanıcı açısından en önemli nokta şudur: tablo eşin gerçekten evleneceğini söylemez; sadece gelecekteki ihtimalin tazminat hesabına nasıl yansıtılabileceğini gösterir.

Destekten yoksun kalma tazminatında yeniden evlenme olasılığı, sağ kalan eşin gelecekteki destek ihtiyacını azaltabilecek bir olasılık olarak tartışılır. Bu indirim, doğrudan çocuklara, anneye, babaya veya kardeşe uygulanmaz; eşin kendi destekten yoksun kalma zararı üzerinden değerlendirilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu uygulamasında AYİM tablosunun Moser ve Stauffer/Schaetzle gibi tablolarla birlikte tartışıldığı, Türkiye koşullarına daha uygun görülmesi nedeniyle AYİM tablosuna ağırlık verildiği kararlar bulunmaktadır. Bununla birlikte tablo oranının mekanik uygulanması doğru değildir; aile bağları, çocuk sayısı, sosyal-ekonomik durum, yöresel koşullar, sağlık ve fiili yaşam gerçekliği birlikte değerlendirilmelidir.

Basit hesap mantığı şöyledir: önce eşe ait aktüeryal destek zararı bulunur; sonra yeniden evlenme olasılığı oranı sadece bu eş zararı üzerinden indirim olarak uygulanır. Ardından kusur, ödeme, SGK ve poliçe limiti gibi unsurlar ayrıca değerlendirilir.

Örnek: Eş için hesaplanan destek zararı 1.250.000 TL, nihai AYİM oranı %8 ise yeniden evlenme indirimi 100.000 TL olur. İndirim sonrası eş zararı 1.150.000 TL’dir. Davalı kusuru %70 ise sorumlu tutulabilecek tutar 805.000 TL olarak ön kontrol edilebilir.

AYİM tablosu, sağ kalan eşin yaşına göre yeniden evlenme olasılığını yüzdesel olarak gösteren uygulama tablosudur. Uygulamada en sık aktarılan kadın eş tablosu aşağıdaki yaş aralıklarıyla okunur. Bu oranlar çocuksuz eş için başlangıç oranıdır.

18 yaşından küçük her çocuk için başlangıç orandan 5 puan düşülür. Bu işlemyüzdenin yüzde 5’ideğil, doğrudan5 puan indirimmantığıdır. Örneğin %17 oran, 1 küçük çocuk varsa %12; 2 küçük çocuk varsa %7 olur.

Örnek 1: 27 yaşında, çocuksuz sağ kalan eş

27 yaşındaki çocuksuz eş 26-30 yaş aralığındadır. Başlangıç oranı %27 kabul edilirse, eşe ait 1.100.000 TL zarar üzerinden 297.000 TL indirim hesaplanır ve sonuç 803.000 TL olur. Bu oran kesin evleneceği anlamına gelmez; aktüeryal olasılık indirimi anlamına gelir.

Örnek 2: 34 yaşında, 2 küçük çocuklu eş

34 yaşındaki eş için başlangıç oranı %17’dir. İki küçük çocuk için 10 puan indirim yapılır ve nihai oran %7 olur. Eş zararı 1.800.000 TL ise indirim 126.000 TL, indirim sonrası zarar 1.674.000 TL’dir.

Örnek 3: Rapor tarihinde yaş aralığı değişmişse

Kaza tarihinde 39 yaşında olan eş, rapor tarihinde 44 yaşındaysa oran 36-40 aralığındaki %9 yerine 41-50 aralığındaki %2 üzerinden tartışılabilir. Bir küçük çocuk varsa %2 - 5 puan sonucu %0 olur. Bu nedenle yaşın hangi tarihe göre alındığı rapor sonucunu değiştirebilir.

Örnek 4: Eş yargılama sırasında gerçekten evlenmişse

Ölüm tarihi 01.03.2021, yeniden evlenme tarihi 01.03.2025 ise artık sadece olasılık değil, gerçekleşmiş evlenme vardır. Bu durumda eş için destek süresinin evlenme tarihine kadar sınırlandırılması gündeme gelebilir; ayrıca AYİM yüzdesi uygulamak her dosyada doğru olmayabilir.

Sağlıklı bir bilirkişi raporunda yeniden evlenme olasılığı bölümü açık ve denetlenebilir olmalıdır. Rapor yalnızca “AYİM indirimi uygulanmıştır” demekle yetinmemeli; hangi yaş, hangi tablo aralığı, kaç küçük çocuk ve hangi nihai oran kullanıldığını göstermelidir.

Yanlış AYİM oranı, özellikle genç eş ve çocuklu dosyalarda yüz binlerce liralık fark yaratabilir. Örneğin 31-35 yaş aralığında çocuksuz oran %17 iken iki küçük çocukla nihai oran %7’ye düşer. Çocuk indirimi unutulursa eşin tazminatı olduğundan düşük hesaplanabilir.

1. Sağ kalan eşin rapor veya hükme en yakın tarihteki yaşı belirlenir.
2. AYİM yaş aralığındaki başlangıç oranı bulunur.
3. 18 yaşından küçük çocuk sayısı tespit edilir.
4. Her küçük çocuk için 5 puan indirilir; negatif sonuç 0 kabul edilir.
5. Nihai oran yalnızca eşe ait destekten yoksun kalma zararına uygulanır.
6. Kusur, ödeme, SGK ve poliçe limiti ayrıca değerlendirilir.

• Sağ kalan eşin doğum tarihi, olay tarihi, rapor tarihi ve varsa hükme en yakın güncel yaş bilgisi.
• 18 yaşından küçük çocukların doğum belgeleri, nüfus kayıt örneği ve velayet/bakım durumunu gösteren belgeler.
• Sağ kalan eşin olaydan sonra evlenip evlenmediğini gösteren nüfus kayıt örneği.
• Sosyal ve ekonomik durum araştırması, gelir belgeleri, çalışma kayıtları ve aile yapısını gösteren deliller.
• Bilirkişi raporu, önceki aktüerya hesapları, sigorta/tahkim başvuru evrakı ve varsa ödeme belgeleri.

1. Olay tarihindeki yaşı otomatik esas almak ve rapor/hükme en yakın güncel yaşı hiç tartışmamak.
2. 18 yaşından küçük çocuk indirimini puan indirimi yerine yüzde indirimi gibi uygulamak.
3. Negatif çıkan oranı eksi oran gibi kullanmak; oysa sonuç 0 kabul edilmelidir.
4. Yeniden evlenme olasılığı indirimini çocuk, anne veya baba tazminatından da düşmek.
5. Sağ kalan eş gerçekten evlenmişse destek süresini evlenme tarihine kadar sınırlandırmak yerine ayrıca tablo indirimi yapmak.
6. Erkek eş veya fiili birliktelik gibi özel durumlarda tabloyu gerekçesiz ve mekanik biçimde uygulamak.

AYİM tablosu tek başına kesin sonuç vermez. Tablo, çocuksuz eş için başlangıç oranını gösterir; 18 yaşından küçük çocuk, sosyal-ekonomik durum, fiili evlenme, aradan geçen süre ve somut olay özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu araç bir ön kontrol sağlar. Bilirkişi raporu, mahkeme veya sigorta/tahkim değerlendirmesinde farklı oran, farklı tarih veya farklı hukuki gerekçe kullanılabilir.