Yasal Uyarı ve Kontrol Bilgisi
Kıdem tazminatı hesabında önce hak kazanma nedeni, sonra çalışma süresi, giydirilmiş brüt ücret, kıdem tazminatı tavanı ve damga vergisi birlikte kontrol edilmelidir.
1475 sayılı İş Kanunu madde 14 kıdem tazminatının ana dayanağıdır. Araç, tarih ve ücret bilgileriyle parasal ön hesap yapar; fesih nedeninin gerçekten kıdem hakkı doğurup doğurmadığını kendiliğinden belirlemez.
İşçinin ölümü halinde kıdem tazminatı, şartları varsa yasal mirasçılar tarafından talep edilebilir.
1. Genel Tanım ve Hukuki Kavramlar
Ölüm halinde kıdem tazminatı hesabı, işçinin hizmet süresi ve giydirilmiş brüt ücreti üzerinden yapılır. İş kazası ayrıca destekten yoksun kalma, maddi ve manevi tazminat gibi farklı talepleri de gündeme getirebilir.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| 1 yıl şartı | Aynı işverene bağlı en az 1 yıl çalışma aranır | 1 yıl dolmadıysa araç tutarı uyarı amaçlı okunur |
| Giydirilmiş ücret | Düzenli yan haklar brüte eklenebilir | Matrahı artırabilir |
| Tavan | 2026 ilk yarı tavanı 64.948,77 TL | Ücret tavanı aşarsa tavan uygulanır |
2. Hukuki Değerlendirme ve Kritik Parametreler
Kıdem tazminatı ile iş kazasına bağlı diğer tazminatlar aynı şey değildir. Bu araç kıdem alacağını hesaplar; kusur, destek payı veya iş kazası tazminatı hesabı yapmaz.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| Hak kazanma | Fesih nedeni kıdem hakkı doğurmalıdır | Sadece parasal sonuç yeterli değildir |
| Belge kontrolü | Bordro, banka ve SGK kayıtları incelenir | Ücret ve süre ispatını güçlendirir |
| Kesinti | Gelir vergisi ve SGK primi kural olarak yoktur | Damga vergisi neti belirler |
3. Teknik Analiz ve İşleyiş Mantığı
Araç ölüm tarihini fesih tarihi gibi kullanarak kıdem ana parasını ve damga vergisi sonrası tahmini net sonucu gösterir.
| Kalem | Tutar / Sonuç |
|---|---|
| Giydirilmiş brüt ücret | 45.000 TL |
| Hizmet süresi | 5 yıl |
| Esas matrah | 45.000 TL |
| Brüt kıdem | 225.000 TL |
| Net sonuç | Damga vergisi düşülerek bulunur |
Brüt Kıdem Tazminatı = Esas Matrah / 365 x Toplam Hizmet Günü
Tahmini Net Kıdem = Brüt Kıdem Tazminatı - Damga Vergisi
4. Bilirkişi Raporlarında Kullanım Örneği
Bilirkişi raporunda ölüm tarihi, mirasçılık belgesi, hizmet süresi, ücret ve tavan ayrı incelenir.
- İşe giriş ve çıkış tarihleri SGK kayıtlarıyla karşılaştırılır.
- Giydirilmiş ücret kalemleri bordro, banka kaydı ve işyeri uygulamasıyla ayrıştırılır.
- Fesih tarihindeki kıdem tazminatı tavanı uygulanır.
- Damga vergisi sonrası tahmini net tutar ayrıca gösterilir.
5. Doğru Hesaplamanın Önemi
Ölüm halinde kıdem dosyalarında en sık hata, kıdem tazminatını iş kazası tazminatıyla karıştırmaktır.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| Net ücret girmek | Araç brüt ücretle çalışır | Sonuç eksik veya hatalı görünür |
| Yan hakları dışarıda bırakmak | Yemek, yol ve düzenli prim atlanır | Eksik kıdem hesabı çıkar |
| Tavanı unutmak | Yüksek ücrette üst sınır gözden kaçırılır | Fazla hesap riski oluşur |
6. Detaylı Kullanım Senaryoları
| Kalem | Tutar / Sonuç |
|---|---|
| Senaryo | Değerlendirme |
Mirasçılar kıdem hesabı ile diğer tazminat kalemlerini ayrı dosya mantığıyla değerlendirmelidir.
7. Hesaplama Mantığı (Adım Adım)
- İşe giriş ve işten çıkış tarihleri girilir.
- Toplam hizmet günü bulunur ve 1 yıllık kıdem şartı kontrol edilir.
- Giydirilmiş brüt ücret, fesih tarihindeki kıdem tazminatı tavanıyla karşılaştırılır.
- Esas matrah üzerinden brüt kıdem tazminatı hesaplanır.
- Damga vergisi düşülerek tahmini net kıdem tazminatı gösterilir.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| Araç neyi hesaplar? | Ölüm tarihine kadar kıdem ana parasını ve damga vergisi sonrası neti | Kıdem alacağı |
| Araç neyi hesaplamaz? | İş kazası kusuru, destekten yoksun kalma ve manevi tazminat | Ayrı hesap gerekir |
| Hangi belge önemli? | Mirasçılık belgesi, SGK kaydı, ücret belgeleri | Talep ve ispat için gereklidir |
Sıkça Sorulan Sorular
Kıdem tazminatı hesabında net maaş mı brüt maaş mı kullanılır?
Hesaplamada net maaş değil, giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Düzenli yemek, yol, prim, ikramiye ve para ile ölçülebilen sosyal menfaatler uygun şekilde eklenebilir.
Kıdem tazminatı gelir vergisine tabi midir?
Kıdem tazminatı kural olarak gelir vergisine ve SGK primine tabi değildir. Net tutarda temel kesinti damga vergisidir. Tavan üstü ek ödeme veya ikale ödemesi farklı değerlendirilebilir.
Araç kesin hukuki sonuç verir mi?
Hayır. Araç çalışma süresi, tavan ve damga vergisi üzerinden ön hesap yapar. Fesih nedeni, haklılık, deliller, işyeri devri ve hizmet birleştirmesi ayrıca incelenmelidir.
Ölen işçinin kıdem tazminatını kim talep eder?
Şartları varsa kıdem tazminatı yasal mirasçılar tarafından talep edilebilir.
Araç destekten yoksun kalma tazminatı hesaplar mı?
Hayır. Bu araç yalnızca kıdem tazminatı ana hesabına yöneliktir.