Yasal Uyarı ve Kontrol Bilgisi
Kıdem tazminatı hesabında önce hak kazanma nedeni, sonra çalışma süresi, giydirilmiş brüt ücret, kıdem tazminatı tavanı ve damga vergisi birlikte kontrol edilmelidir.
1475 sayılı İş Kanunu madde 14 kıdem tazminatının ana dayanağıdır. Araç, tarih ve ücret bilgileriyle parasal ön hesap yapar; fesih nedeninin gerçekten kıdem hakkı doğurup doğurmadığını kendiliğinden belirlemez.
Kıdem tazminatında ilk soru tutar değil, işçinin bu tazminata hak kazanıp kazanmadığıdır.
1. Genel Tanım ve Hukuki Kavramlar
Bu variant, hak kazanma şartlarını kontrol etmek isteyen kullanıcıya yöneliktir. En az 1 yıl çalışma, işçi statüsü, aynı işveren bağı ve kıdem hakkı doğuran sona erme nedeni birlikte değerlendirilir.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| 1 yıl çalışma | Aynı işverene bağlı süre aranır | Eşik şarttır |
| Fesih nedeni | Her ayrılma kıdem doğurmaz | Hukuki sonuç belirler |
| İşçi statüsü | İş Kanunu kapsamı kontrol edilir | Kapsam dışı kişilerde farklı kurallar olabilir |
2. Hukuki Değerlendirme ve Kritik Parametreler
İşverenin haksız feshi, işçinin haklı feshi, emeklilik, askerlik, evlilik ve ölüm gibi haller kıdem hakkı bakımından ayrı ayrı incelenir. Normal istifa ise çoğu durumda kıdem tazminatı doğurmaz.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| Hak kazanma | Fesih nedeni kıdem hakkı doğurmalıdır | Sadece parasal sonuç yeterli değildir |
| Belge kontrolü | Bordro, banka ve SGK kayıtları incelenir | Ücret ve süre ispatını güçlendirir |
| Kesinti | Gelir vergisi ve SGK primi kural olarak yoktur | Damga vergisi neti belirler |
3. Teknik Analiz ve İşleyiş Mantığı
Araç tutarı hesaplayabilir; ancak kullanıcının fesih nedenini doğru seçmesi ve belgelerini kontrol etmesi gerekir.
| Kalem | Tutar / Sonuç |
|---|---|
| Giydirilmiş brüt ücret | 45.000 TL |
| Hizmet süresi | 5 yıl |
| Esas matrah | 45.000 TL |
| Brüt kıdem | 225.000 TL |
| Net sonuç | Damga vergisi düşülerek bulunur |
Brüt Kıdem Tazminatı = Esas Matrah / 365 x Toplam Hizmet Günü
Tahmini Net Kıdem = Brüt Kıdem Tazminatı - Damga Vergisi
4. Bilirkişi Raporlarında Kullanım Örneği
Raporlarda hak kazanma başlığı çoğu zaman hesap bölümünden önce gelir. Çünkü hak yoksa hesap yalnızca alternatif değerlendirme olarak kalır.
- İşe giriş ve çıkış tarihleri SGK kayıtlarıyla karşılaştırılır.
- Giydirilmiş ücret kalemleri bordro, banka kaydı ve işyeri uygulamasıyla ayrıştırılır.
- Fesih tarihindeki kıdem tazminatı tavanı uygulanır.
- Damga vergisi sonrası tahmini net tutar ayrıca gösterilir.
5. Doğru Hesaplamanın Önemi
Hak kazanma şartları netleşmeden yapılan kıdem hesabı, yanlış beklenti veya eksik ödeme riskine neden olur.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| Net ücret girmek | Araç brüt ücretle çalışır | Sonuç eksik veya hatalı görünür |
| Yan hakları dışarıda bırakmak | Yemek, yol ve düzenli prim atlanır | Eksik kıdem hesabı çıkar |
| Tavanı unutmak | Yüksek ücrette üst sınır gözden kaçırılır | Fazla hesap riski oluşur |
6. Detaylı Kullanım Senaryoları
| Kalem | Tutar / Sonuç |
|---|---|
| Senaryo | Değerlendirme |
Bu sayfada kullanıcı, hesap sonucunu hak kazanma şartlarıyla birlikte okumalıdır.
7. Hesaplama Mantığı (Adım Adım)
- İşe giriş ve işten çıkış tarihleri girilir.
- Toplam hizmet günü bulunur ve 1 yıllık kıdem şartı kontrol edilir.
- Giydirilmiş brüt ücret, fesih tarihindeki kıdem tazminatı tavanıyla karşılaştırılır.
- Esas matrah üzerinden brüt kıdem tazminatı hesaplanır.
- Damga vergisi düşülerek tahmini net kıdem tazminatı gösterilir.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| Araç neyi hesaplar? | Hizmet günü, tavanlı brüt kıdem ve damga vergisi sonrası tahmini net | Parasal ön hesap |
| Araç neyi hesaplamaz? | Fesih nedeninin ispatı, haklılık ve mahkeme sonucu | Hukuki değerlendirme gerekir |
| Hangi alan önemli? | Giydirilmiş brüt ücret ve doğru tarihler | Sonucu doğrudan değiştirir |
Sıkça Sorulan Sorular
Kıdem tazminatı hesabında net maaş mı brüt maaş mı kullanılır?
Hesaplamada net maaş değil, giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Düzenli yemek, yol, prim, ikramiye ve para ile ölçülebilen sosyal menfaatler uygun şekilde eklenebilir.
Kıdem tazminatı gelir vergisine tabi midir?
Kıdem tazminatı kural olarak gelir vergisine ve SGK primine tabi değildir. Net tutarda temel kesinti damga vergisidir. Tavan üstü ek ödeme veya ikale ödemesi farklı değerlendirilebilir.
Araç kesin hukuki sonuç verir mi?
Hayır. Araç çalışma süresi, tavan ve damga vergisi üzerinden ön hesap yapar. Fesih nedeni, haklılık, deliller, işyeri devri ve hizmet birleştirmesi ayrıca incelenmelidir.
1 yıldan az çalışan kıdem tazminatı alabilir mi?
Genel kuralda aynı işveren nezdinde 1 yıl dolmadan kıdem tazminatı doğmaz. İşyeri devri veya hizmet birleştirmesi gibi durumlar ayrıca incelenir.
Normal istifada kıdem alınır mı?
Çoğu normal istifada kıdem tazminatı doğmaz. Haklı neden, emeklilik, askerlik veya evlilik gibi özel haller farklıdır.