Yasal Uyarı ve Kontrol Bilgisi
Kıdem tazminatı hesabında önce hak kazanma nedeni, sonra çalışma süresi, giydirilmiş brüt ücret, kıdem tazminatı tavanı ve damga vergisi birlikte kontrol edilmelidir.
1475 sayılı İş Kanunu madde 14 kıdem tazminatının ana dayanağıdır. Araç, tarih ve ücret bilgileriyle parasal ön hesap yapar; fesih nedeninin gerçekten kıdem hakkı doğurup doğurmadığını kendiliğinden belirlemez.
Giydirilmiş brüt ücret, kıdem tazminatı hesabında çıplak maaşa düzenli ve para ile ölçülebilen yan hakların eklenmiş halidir.
1. Genel Tanım ve Hukuki Kavramlar
Kıdem hesabında yalnızca bordrodaki ana maaşa bakmak çoğu dosyada eksik sonuç verir. Yemek, yol, düzenli prim, ikramiye, yakacak yardımı ve servis gibi menfaatler süreklilik taşıyorsa matraha dahil edilebilir.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| Maaş | Her zaman ana kalemdir | Matrahın temelidir |
| Yemek ve yol | Düzenli ise eklenebilir | Giydirilmiş ücreti artırır |
| Tek seferlik bonus | Süreklilik yoksa ayrılır | Genellikle matraha alınmaz |
2. Hukuki Değerlendirme ve Kritik Parametreler
Yan hakların hesaba katılması için düzenli, ölçülebilir ve işçiye sağlanan ekonomik menfaat niteliğinde olması gerekir. Tek seferlik yardım veya arızi ödeme aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| Hak kazanma | Fesih nedeni kıdem hakkı doğurmalıdır | Sadece parasal sonuç yeterli değildir |
| Belge kontrolü | Bordro, banka ve SGK kayıtları incelenir | Ücret ve süre ispatını güçlendirir |
| Kesinti | Gelir vergisi ve SGK primi kural olarak yoktur | Damga vergisi neti belirler |
3. Teknik Analiz ve İşleyiş Mantığı
Araç tek bir giydirilmiş brüt ücret alanı üzerinden hesap yapar. Kullanıcı yan hakları aylık brüt karşılığına çevirip bu alana eklemelidir.
| Kalem | Tutar / Sonuç |
|---|---|
| Giydirilmiş brüt ücret | 45.000 TL |
| Hizmet süresi | 5 yıl |
| Esas matrah | 45.000 TL |
| Brüt kıdem | 225.000 TL |
| Net sonuç | Damga vergisi düşülerek bulunur |
Brüt Kıdem Tazminatı = Esas Matrah / 365 x Toplam Hizmet Günü
Tahmini Net Kıdem = Brüt Kıdem Tazminatı - Damga Vergisi
4. Bilirkişi Raporlarında Kullanım Örneği
Bilirkişi gerçek ücreti araştırırken bordro, banka, prim listesi, yemek kartı dökümü ve işyeri uygulamasını birlikte değerlendirir.
- İşe giriş ve çıkış tarihleri SGK kayıtlarıyla karşılaştırılır.
- Giydirilmiş ücret kalemleri bordro, banka kaydı ve işyeri uygulamasıyla ayrıştırılır.
- Fesih tarihindeki kıdem tazminatı tavanı uygulanır.
- Damga vergisi sonrası tahmini net tutar ayrıca gösterilir.
5. Doğru Hesaplamanın Önemi
Yan hakların dışarıda bırakılması özellikle uzun hizmet süresinde ciddi eksik ödeme doğurur.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| Net ücret girmek | Araç brüt ücretle çalışır | Sonuç eksik veya hatalı görünür |
| Yan hakları dışarıda bırakmak | Yemek, yol ve düzenli prim atlanır | Eksik kıdem hesabı çıkar |
| Tavanı unutmak | Yüksek ücrette üst sınır gözden kaçırılır | Fazla hesap riski oluşur |
6. Detaylı Kullanım Senaryoları
| Kalem | Tutar / Sonuç |
|---|---|
| 40.000 TL maaş, 5.000 TL yan hak | Giydirilmiş brüt ücret 45.000 TL olarak girilebilir |
| Düzensiz satış primi | Ortalama ve süreklilik ayrıca incelenir |
| Servis imkanı | Parasal değeri belirlenebiliyorsa dikkate alınabilir |
Giydirilmiş ücret kalemleri aylık ortalamaya çevrilmeli, arızi ödemeler ayrı tutulmalıdır.
7. Hesaplama Mantığı (Adım Adım)
- İşe giriş ve işten çıkış tarihleri girilir.
- Toplam hizmet günü bulunur ve 1 yıllık kıdem şartı kontrol edilir.
- Giydirilmiş brüt ücret, fesih tarihindeki kıdem tazminatı tavanıyla karşılaştırılır.
- Esas matrah üzerinden brüt kıdem tazminatı hesaplanır.
- Damga vergisi düşülerek tahmini net kıdem tazminatı gösterilir.
| Başlık | Değerlendirme | Hesapta Etkisi |
|---|---|---|
| Araç neyi hesaplar? | Hizmet günü, tavanlı brüt kıdem ve damga vergisi sonrası tahmini net | Parasal ön hesap |
| Araç neyi hesaplamaz? | Fesih nedeninin ispatı, haklılık ve mahkeme sonucu | Hukuki değerlendirme gerekir |
| Hangi alan önemli? | Giydirilmiş brüt ücret ve doğru tarihler | Sonucu doğrudan değiştirir |
Sıkça Sorulan Sorular
Kıdem tazminatı hesabında net maaş mı brüt maaş mı kullanılır?
Hesaplamada net maaş değil, giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Düzenli yemek, yol, prim, ikramiye ve para ile ölçülebilen sosyal menfaatler uygun şekilde eklenebilir.
Kıdem tazminatı gelir vergisine tabi midir?
Kıdem tazminatı kural olarak gelir vergisine ve SGK primine tabi değildir. Net tutarda temel kesinti damga vergisidir. Tavan üstü ek ödeme veya ikale ödemesi farklı değerlendirilebilir.
Araç kesin hukuki sonuç verir mi?
Hayır. Araç çalışma süresi, tavan ve damga vergisi üzerinden ön hesap yapar. Fesih nedeni, haklılık, deliller, işyeri devri ve hizmet birleştirmesi ayrıca incelenmelidir.
Yemek kartı kıdem hesabına dahil edilir mi?
Düzenli sağlanıyor ve para ile ölçülebiliyorsa çoğu durumda giydirilmiş ücrete dahil edilebilir.
Fazla mesai giydirilmiş ücrete eklenir mi?
Fazla mesai genellikle değişken çalışma karşılığı olduğundan kıdem matrahına düzenli yan hak gibi eklenmez.