Temerrüt Faizi Hesaplama Rehberi
Yasal faiz, temerrüt faizi, ticari faiz, avans faizi ve icra takiplerinde işlemiş faiz hesapları; alacağın türü, faiz başlangıç tarihi ve uygulanacak oran seçimine göre değişir. Bu rehber, seçilen long-tail sayfanın niyetine göre kritik parametreleri açıklar.
3095 sayılı Kanun · Yasal faiz · Temerrüt faizi · Kademeli faiz hesabı
1. Genel Tanım ve Kapsam
Temerrüt faizi, borçlunun ödeme zamanı gelmiş bir para borcunu süresinde ödememesi nedeniyle ana para üzerinden işleyen gecikme faizidir. Bu faiz, borcun geç ödenmesinin parasal sonucunu gösterir.
Temerrüt için önce borcun istenebilir hale gelmesi gerekir. Muacceliyet borcun talep edilebilir olmasıdır; temerrüt ise talep edilebilir borcun zamanında ödenmemesidir. Bu ayrım, özellikle vadesiz borçlarda ve ihtar gereken durumlarda önem taşır.
| Kavram | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| Muacceliyet | Borcun talep edilebilir hale gelmesi | Faturanın ödeme vadesinin gelmesi |
| Temerrüt | Borcun süresinde ödenmemesi | Vadesi gelen faturanın ödenmemesi |
| Temerrüt faizi | Gecikme nedeniyle işleyen faiz | Vade sonrası geçen günler için faiz hesabı |
Güncel Yasal Faiz Oranları Arşivi
Yasal faiz oranı dönemsel olarak değişebilir. Uzun tarih aralıklarında tek oran yerine dönemsel/kademeli faiz hesabı yapılması gerekir.
| Başlangıç | Bitiş | Uygulanan Oran |
|---|---|---|
| 01.06.2024 | 31.12.2099 | %24 |
| 01.01.2006 | 31.05.2024 | %9 |
2. Hukuki Kullanım Alanları
Temerrüt faizi her borçta aynı şekilde başlamaz. Ödeme günü belirlenmişse vade tarihi, ödeme günü belirlenmemişse ihtar, dava veya icra takibi tarihi önem kazanabilir. Ticari işlerde ayrıca avans faizi veya TTK 1530 kapsamındaki özel geç ödeme faizi gündeme gelebilir.
| Borç Türü | Temerrüt Başlangıcı | Dikkat Edilecek Nokta |
|---|---|---|
| Vadesi belirli borç | Vade tarihi veya vadeyi izleyen gün | Sözleşme ve ödeme günü kontrol edilir. |
| Vadesi belirli olmayan borç | İhtar, dava veya takip tarihi | İhtarın tebliği ve verilen süre incelenir. |
| Ticari fatura | Fatura vadesi veya sözleşme vadesi | Avans faizi ve TTK 1530 ihtimali değerlendirilir. |
| İcra takibi | Takip talebinde yazan tarih | İşlemiş faiz ve takip sonrası faiz ayrılır. |
| Mahkeme kararı | Hüküm fıkrasında yazan tarih | Yasal faiz, avans faizi veya başka faiz türü ayrıca okunur. |
3. Teknik Analiz ve Hesaplama Mantığı
Teknik hesapta ana para, yıllık faiz oranı ve temerrüt tarihi ile hesap tarihi arasındaki gün sayısı birlikte kullanılır. Basit faiz yönteminde faiz yalnızca ana para üzerinden hesaplanır; işlemiş faiz ana paraya eklenerek yeniden faizlendirilmez.
Toplam Alacak = Ana Para + İşlemiş Temerrüt Faizi
| Hesap Unsuru | Açıklama | Hesap Motorundaki Karşılığı |
|---|---|---|
| Ana para | Ödenmeyen asıl borç | Ana Para / Alacak Tutarı |
| Faiz türü | Kanuni, sabit, ticari veya sözleşmesel seçim | Faiz Türü seçimi |
| Başlangıç tarihi | Temerrüt veya faiz başlangıcı | Faiz Başlangıç Tarihi |
| Bitiş tarihi | Ödeme, hesap veya rapor tarihi | Faiz Bitiş Tarihi |
| Oran | Yasal oran, avans oranı veya sözleşme oranı | Sabit modlarda düzenlenebilir oran alanı |
4. Raporlama ve Dilekçe Standardı
Dava dilekçesinde, takip talebinde veya bilirkişi raporunda faiz hesabı kurulurken faiz türü ve başlangıç tarihi açık yazılmalıdır. Belirsiz faiz talebi, özellikle ticari dosyalarda daha yüksek faiz hakkının gözden kaçmasına neden olabilir.
| Yazılması Gereken Unsur | Örnek | Neden Önemli? |
|---|---|---|
| Ana para | 200.000 TL | Faiz bu tutar üzerinden hesaplanır. |
| Faiz türü | Yasal faiz, avans faizi, sözleşmesel faiz | Uygulanacak oran rejimini belirler. |
| Başlangıç tarihi | 01.02.2026 | Gün sayısını ve faiz tutarını değiştirir. |
| Oran kaynağı | 3095, TCMB, sözleşme | Hesabın denetlenmesini sağlar. |
| İşlemiş faiz | Takip tarihine kadar faiz | Takip öncesi ve sonrası faizi ayırır. |
5. Neden Önemlidir?
Temerrüt faizinde küçük tarih farkları yüksek tutarlı alacaklarda büyük fark doğurabilir. Örneğin 500.000 TL alacakta yıllık %24 oranla yalnızca 30 günlük fark, yaklaşık 9.863 TL faiz etkisi yaratır.
Ticari işlerde fark daha da büyüyebilir. Aynı ana para ve aynı süre için kanuni faiz, ticari avans faizi ve TTK 1530 geç ödeme faizi birbirinden farklı toplam sonuçlar üretir.
6. Detaylı Kullanım Senaryoları
Senaryo 1: Adi Borçta Kanuni Temerrüt Faizi
120.000 TL borç 60 gün geç ödenmiş ve sözleşmede özel faiz oranı belirlenmemiş olsun. Adi para borcunda kanuni temerrüt faizi yıllık %24 üzerinden hesaplanır.
| Veri | Değer |
|---|---|
| Ana para | 120.000 TL |
| Gecikme süresi | 60 gün |
| Faiz türü | Kanuni temerrüt faizi |
| Oran | %24 |
| Faiz | 4.734,25 TL |
| Toplam | 124.734,25 TL |
Senaryo 2: Ticari Avans Faiziyle Karşılaştırma
Aynı ana para ve aynı 60 günlük süre ticari avans faiziyle hesaplandığında, %39,75 oran üzerinden faiz 7.841,10 TL olur. Bu fark, ticari işlerde faiz türünün neden açıkça seçilmesi gerektiğini gösterir.
| Faiz Türü | Oran | Faiz Tutarı | Toplam Alacak |
|---|---|---|---|
| Kanuni temerrüt faizi | %24 | 4.734,25 TL | 124.734,25 TL |
| Ticari avans faizi | %39,75 | 7.841,10 TL | 127.841,10 TL |
Senaryo 3: İhtar Sonrası Vadesiz Borç
Vadesiz 80.000 TL borç için alacaklı borçluya 7 günlük ödeme süresi içeren ihtar göndermişse, faiz başlangıcı çoğu durumda verilen sürenin bitimi olarak değerlendirilir. Hesap motorunda başlangıç tarihi olarak bu tarih girilmelidir.
7. Hesaplama Akışı
- Alacağın para borcu olup olmadığı belirlenir.
- Borcun muaccel hale gelip gelmediği kontrol edilir.
- Vade, ihtar, dava veya takip tarihinden hangisinin temerrüt tarihi olduğu tespit edilir.
- Hesap motorunda faiz türü seçilir.
- Ana para, başlangıç tarihi ve bitiş tarihi girilir.
- Sabit, ticari veya sözleşmesel faiz seçilmişse yıllık oran kontrol edilir.
- İşlemiş faiz ve toplam alacak ayrı ayrı değerlendirilir.
8. Sıkça Sorulan Sorular
Temerrüt faizi nedir?
Temerrüt faizi, muaccel hale gelmiş para borcunun zamanında ödenmemesi nedeniyle işleyen gecikme faizidir. Borçlu ödeme gününü geçirirse veya ihtara rağmen ödeme yapmazsa temerrüt faizi gündeme gelebilir.
Temerrüt faizi hangi tarihten başlar?
Başlangıç tarihi borcun niteliğine göre değişir. Vadesi belirli borçlarda vade tarihi veya vadeyi izleyen gün, vadesiz borçlarda ihtar, dava veya icra takip tarihi önem kazanabilir.
Kanuni faiz ile temerrüt faizi aynı şey midir?
Aynı şey değildir. Kanuni faiz uygulanacak genel oranı gösterir; temerrüt faizi ise borcun geç ödenmesi nedeniyle doğan faizdir. Adi para borçlarında temerrüt faizi çoğu zaman kanuni faiz oranı üzerinden hesaplanır.
Ticari işlerde temerrüt faizi nasıl değişir?
Ticari işlerde şartları varsa kanuni faiz yerine ticari avans faizi veya mal ve hizmet tedarikinde TTK 1530 geç ödeme faizi gündeme gelebilir. Bu nedenle hesap motorunda faiz türü ve oran seçimi ayrıca kontrol edilmelidir.
Sözleşmede faiz oranı varsa ne yapılır?
Öncelikle sözleşmedeki faiz hükmü incelenir. Oran, başlangıç tarihi, faiz türü ve temerrüt koşulu açıkça yazılmışsa hesaplama bu hükme göre kurulabilir; geçerlilik sınırları ayrıca değerlendirilmelidir.
Benzer Yasal Faiz Hesaplamaları
- Kademeli Yasal Faiz Hesaplama01.06.2024 öncesi ve sonrası gibi oran değişimlerinde dönemsel faiz hesabını tablo mantığıyla kontrol edin.
- Geçmiş Dönem Yasal Faiz Oranları HesaplamaEski tarihli alacaklarda 2006, 2024 ve 2026 dönemlerini ayırarak kademeli yasal faiz hesabını görün.
- 3095 Sayılı Kanuna Göre Faiz Hesaplama3095 sayılı Kanun kapsamındaki kanuni faiz oranını, temerrüt faizi yaklaşımını ve dönemsel hesap mantığını örneklerle inceleyin.
- Yasal Faiz Hesaplama Ana SayfasıFaiz türünü seçin, ana para ile başlangıç ve bitiş tarihlerini girin; gün sayısı, işlemiş faiz, toplam alacak ve dönemsel hesap dökümünü görün. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; faiz türü ve başlangıç tarihi somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
İlgili Hesaplama Araçları
- Mahkeme Harç ve Masraf Hesaplama AracıDava değeri, taraf sayısı, tanık, bilirkişi ve keşif seçenekleriyle 2026 yılı mahkeme harç ve gider avansı ön hesabını kalem kalem görün.
- İş Günü ve Adli Süre Hesaplama AracıAdli süre, iş hukuku, sözleşme teslim tarihi, banka iş günü ve proje planı için net çalışma günü hesabı yapın.
- Netten Brüte ve Brütten Nete Maaş Hesaplama2026 brüt/net maaş hesabında SGK işçi payı, işsizlik primi, gelir vergisi, damga vergisi ve asgari ücret vergi istisnası birlikte dikkate alınır.
- İhbar Tazminatı Hesaplama Aracıİhbar tazminatı hesaplama aracı; hizmet süresi, giydirilmiş brüt ücret, gelir vergisi ve damga vergisi oranlarını kullanarak brüt/net ihbar tazminatı için ön değerlendirme yapar.