3 Yıldan Fazla İhbar Tazminatı Hesaplama

İş Kanunu m.17 bildirim süreleri, giydirilmiş brüt ücret, gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri birlikte değerlendirilerek ön hesaplama yapılır.

İş Kanunu Madde 17 · Kıdem tavanı uygulanmaz · Vergi oranı dosyaya göre değişebilir

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde kıdem süresi arttıkça, tarafların birbirlerine tanımaları gereken fesih bildirim (önel) süresi de artar. Üç yılı aşan hizmet süresine sahip bir iş ilişkisinde, bu süre kural olarak elli altı gün şeklinde uygulanır.

İhbar süresi ve tazminatı kural olarak belirsiz süreli iş sözleşmelerinin haksız veya usulsüz feshinde tartışma konusu olabilir. Taraflar arasındaki sözleşmenin belirli süreli olması durumunda uygulamanın değişebileceği unutulmamalıdır.

Bununla birlikte, haklı nedenle derhal fesih hallerinde, işçi tarafından yapılan haklı fesihlerde veya emeklilik, askerlik, evlilik (kadın işçi için) gibi nedenlerle sözleşmenin sonlandırıldığı senaryolarda ihbar tazminatı hakkı kural olarak doğmayabilir.

Elli altı günlük ihbar tazminatı hesaplaması, yüksek kıdem ve genellikle zamanla artmış olan ücret seviyeleri nedeniyle ciddi brüt tutarlara ulaşabilir. Bu noktada tahmini net tutarı belirleyen en önemli unsur, kesilecek vergilerin oranıdır.

Uzman ve bilirkişi değerlendirmelerinde, hizmet süresinin tam olarak üç yılı aşıp aşmadığı SGK dökümleri, işyeri özlük dosyası ve puantaj kayıtları üzerinden detaylıca incelenir. Eşik günlerde işe giriş ve çıkış tarihlerinin doğru tespiti kritik bir öneme sahiptir.

Ayrıca çalışanın ücretsiz izin kullandığı, tutukluluk hali yaşadığı veya sözleşmenin başka nedenlerle askıda kaldığı dönemlerin bulunması halinde, bu sürelerin kıdemden düşülüp düşülmeyeceği hususu dosya özeline göre ayrıca değerlendirilebilir.

Bu kademede hesaplama yapılırken sıklıkla düşülen hatalardan biri, giydirilmiş ücretin (yemek, yol, düzenli prim gibi ek menfaatlerin) eksik tespit edilmesidir. Çıplak maaş üzerinden yapılan 56 günlük bir hesaplama, ortaya çıkması muhtemel alacağı oldukça düşük gösterebilir.

Bir diğer yaygın hata ise kıdem tazminatı ile ihbar tazminatının şartlarının karıştırılmasıdır. Kıdem tazminatı gerektiren her fesih durumu, otomatik olarak ihbar tazminatı hakkı doğurmayabileceği gibi, tersi durumlar da mümkündür.

1. İşe giriş ve fesih tarihleri temel alınarak çalışanın toplam hizmet süresi tespit edilir.
2. Belirlenen süre 3 yılı aşıyorsa, yasal kademelerdeki en üst sınır olan 56 günlük ihbar süresi esas alınır.
3. Çıplak ücret ve süreklilik arz eden ek menfaatler toplanarak giydirilmiş aylık brüt ücret bulunur ve bu tutar 30'a bölünerek günlük brüt ücret hesaplanır.
4. Günlük brüt ücret, 56 günlük ihbar süresi ile çarpılarak brüt ihbar tazminatına ulaşılır.
5. Son aşamada, geçerli gelir vergisi dilimi ve damga vergisi oranı uygulanarak kesintiler düşülür ve tahmini net tazminat tutarı elde edilir.