AYİM Tablosu Yargıtay Uygulaması

AYİM tablosu Yargıtay uygulaması konusunda yaş, çocuk sayısı, rapor tarihi, somut olay ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirilir. Bu rehber, kullanıcıya tabloyu nasıl okuyacağını ve raporu nasıl kontrol edeceğini örneklerle açıklar.

AYİM Tablosu · Yeniden Evlenme Olasılığı · Destekten Yoksun Kalma

AYİM tablosu Yargıtay kararlarında özellikle Moser ve Stauffer/Schaetzle tablolarıyla karşılaştırılarak tartışılmış, Türkiye koşulları bakımından daha uygun bir referans olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle bilirkişi raporlarında sıkça kullanılır.

Fakat Yargıtay uygulamasında tablo oranı tek başına yeterli görülmez. Sağ kalan eşin yaşının rapor/hükme en yakın tarihe göre değerlendirilmesi, çocuk sayısı, sosyal-ekonomik durum ve fiili evlenme gibi unsurlar birlikte dikkate alınmalıdır.

Destekten yoksun kalma tazminatında yeniden evlenme olasılığı, sağ kalan eşin gelecekteki destek ihtiyacını azaltabilecek bir olasılık olarak tartışılır. Bu indirim, doğrudan çocuklara, anneye, babaya veya kardeşe uygulanmaz; eşin kendi destekten yoksun kalma zararı üzerinden değerlendirilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu uygulamasında AYİM tablosunun Moser ve Stauffer/Schaetzle gibi tablolarla birlikte tartışıldığı, Türkiye koşullarına daha uygun görülmesi nedeniyle AYİM tablosuna ağırlık verildiği kararlar bulunmaktadır. Bununla birlikte tablo oranının mekanik uygulanması doğru değildir; aile bağları, çocuk sayısı, sosyal-ekonomik durum, yöresel koşullar, sağlık ve fiili yaşam gerçekliği birlikte değerlendirilmelidir.

Yargıtay çizgisinde en kritik tartışma, olay tarihindeki yaş mı yoksa rapor/hükme en yakın tarihteki yaş mı sorusudur. Olaydan yıllar sonra alınan raporda sağ kalan eşin hâlâ evlenmemiş olması, daha düşük oranın tartışılmasını güçlendirebilir.

AYİM tablosu, sağ kalan eşin yaşına göre yeniden evlenme olasılığını yüzdesel olarak gösteren uygulama tablosudur. Uygulamada en sık aktarılan kadın eş tablosu aşağıdaki yaş aralıklarıyla okunur. Bu oranlar çocuksuz eş için başlangıç oranıdır.

18 yaşından küçük her çocuk için başlangıç orandan 5 puan düşülür. Bu işlemyüzdenin yüzde 5’ideğil, doğrudan5 puan indirimmantığıdır. Örneğin %17 oran, 1 küçük çocuk varsa %12; 2 küçük çocuk varsa %7 olur.

Örnek: olay tarihi ve rapor tarihi farkı

Kaza tarihinde 38 yaşında olan sağ kalan eş, rapor tarihinde 43 yaşındaysa oran %9’dan %2’ye düşebilir. Bir küçük çocuk varsa nihai oran rapor tarihi yaklaşımında %0 olur. Bu nedenle raporda yaşın hangi tarihe göre alındığı açıkça yazılmalıdır.

Örnek: eş yargılama sırasında evlenirse

Normal destek süresi 22 yıl, yıllık eş zararı 120.000 TL olsun. Eş ölümden 4 yıl sonra yeniden evlenmişse, 22 yıl yerine 4 yıllık dönem tartışılabilir. Bu durumda 2.640.000 TL yerine 480.000 TL düzeyinde bir süre hesabı gündeme gelir; ayrıca tablo indirimi yapmak dosyanın yöntemine göre hatalı olabilir.

Örnek: çocuk indirimi yanlış uygulanırsa

31 yaşında ve 1 küçük çocuklu eş için başlangıç %17, nihai oran %12 olmalıdır. Rapor %10 kabul etmişse, oran doğrudan sonuç üzerinde fark yaratır ve itiraz konusu olabilir.

Sağlıklı bir bilirkişi raporunda yeniden evlenme olasılığı bölümü açık ve denetlenebilir olmalıdır. Rapor yalnızca “AYİM indirimi uygulanmıştır” demekle yetinmemeli; hangi yaş, hangi tablo aralığı, kaç küçük çocuk ve hangi nihai oran kullanıldığını göstermelidir.

Yargıtay uygulamasına uygun olmayan AYİM değerlendirmesi, raporun denetlenmesini zorlaştırır. Özellikle yaş tarihi ve çocuk tenzili hataları bozma/itiraz sebebi olabilecek niteliktedir.

• Bilirkişi raporunda olay tarihindeki yaş kullanılmışsa.
• Çocuk indirimi hiç uygulanmamış veya yanlış uygulanmışsa.
• Fiili evlenme olmasına rağmen AYİM olasılık indirimi yapılmışsa.
• Tablo oranı sosyal-ekonomik durum tartışılmadan mekanik uygulanmışsa.

1. Raporun hangi tabloyu kullandığını belirleyin.
2. Yaşın hangi tarihe göre alındığını kontrol edin.
3. 18 yaş altı çocuk sayısını ve 5 puan indirimini kontrol edin.
4. Somut olay nedeniyle orandan ayrılma gerekçesi var mı bakın.
5. İndirimin sadece eş zararına uygulanıp uygulanmadığını denetleyin.

• Sağ kalan eşin doğum tarihi, olay tarihi, rapor tarihi ve varsa hükme en yakın güncel yaş bilgisi.
• 18 yaşından küçük çocukların doğum belgeleri, nüfus kayıt örneği ve velayet/bakım durumunu gösteren belgeler.
• Sağ kalan eşin olaydan sonra evlenip evlenmediğini gösteren nüfus kayıt örneği.
• Sosyal ve ekonomik durum araştırması, gelir belgeleri, çalışma kayıtları ve aile yapısını gösteren deliller.
• Bilirkişi raporu, önceki aktüerya hesapları, sigorta/tahkim başvuru evrakı ve varsa ödeme belgeleri.

1. Olay tarihindeki yaşı otomatik esas almak ve rapor/hükme en yakın güncel yaşı hiç tartışmamak.
2. 18 yaşından küçük çocuk indirimini puan indirimi yerine yüzde indirimi gibi uygulamak.
3. Negatif çıkan oranı eksi oran gibi kullanmak; oysa sonuç 0 kabul edilmelidir.
4. Yeniden evlenme olasılığı indirimini çocuk, anne veya baba tazminatından da düşmek.
5. Sağ kalan eş gerçekten evlenmişse destek süresini evlenme tarihine kadar sınırlandırmak yerine ayrıca tablo indirimi yapmak.
6. Erkek eş veya fiili birliktelik gibi özel durumlarda tabloyu gerekçesiz ve mekanik biçimde uygulamak.

AYİM tablosu tek başına kesin sonuç vermez. Tablo, çocuksuz eş için başlangıç oranını gösterir; 18 yaşından küçük çocuk, sosyal-ekonomik durum, fiili evlenme, aradan geçen süre ve somut olay özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu araç bir ön kontrol sağlar. Bilirkişi raporu, mahkeme veya sigorta/tahkim değerlendirmesinde farklı oran, farklı tarih veya farklı hukuki gerekçe kullanılabilir.